Lịch sử chơi non bộ bắt nguồn từ đời nhà Hán (Trung Quốc). Theo tài liệu của Võ Văn Chi, Dương Ngọc Minh, Trịnh Minh Tân: Nhà cự phú viên Quảng Hán trong tác phẩm “cấu thạch vi sơn” (dựng đá làm núi) đã nêu lên sự phát triển hòn non bộ. Những bức họa trên tường đời Đông Hán (25-220 sau Công nguyên). Còn được lưu lại có cảnh cây trồng trong chậu từ thời đó, có kèm theo vài tảng đá. Những tranh sơn thủy cũng như thơ văn ca tụng núi non, sông nước và những hiểu biết về mỹ học, đã dần dần cung cấp lý luận cho sự phát triển nghệ thuật tạo phong cảnh non bộ ở các đời sau.

Vào đời nhà Đường (618-907) sự phát triển cao độ của tranh sơn thủy và lý luận mỹ học đã bắt đầu cho giai đoạn hoa viên tràn đầy thơ tình, họa ý… Do đó ở các mảnh vườn, mảnh đất hoang trống cạnh nhà người ta đã tạo ra các hòn non bộ thể hiện ý nghĩa chân thực của núi sông hùng vĩ, sơn thủy hữu tình.

Ở nước ta từ những kỷ nguyên xa xưa, vào năm 2879 trước Công nguyên, nước Văn Lang là nhà nước đầu tiên do tổ tiên ta lập nên vào thời kỳ đồ đồng. Một nền văn minh rực rỡ đã xuất hiện: Sông Hồng của trống đồng và ruộng nước. Mối giao lưu ta và Trung Quốc đã bắt nguồn. Thời thành Vương nhà Chu (1063-1026) trước Công nguyên, nước Việt ta lần đầu sang thăm nhà Chu có hiến chim trĩ trắng. Thời kỳ nhà Thục, vào năm 221 trước Công nguyên, có Lý Ông Trọng người Từ Liêm (Hà Nội) đã trốn sang nước Tần (Tần Thủy Hoàng lữ chính năm thứ 26) làm quan đến chức Tư lệ hiệu úy, mất lúc về già ở làng. Đền Chèm, ngoại thành Hà Nội là nơi thờ ông.

Sau này nước ta bị xâm chiếm, một số người như: Lý Cầm, Trương Trọng, Khương Công Phụ… Cũng sang làm quan ở Trung Quốc.

Chính từ những nguồn gốc ấy, việc chơi non bộ ở nước ta và ở Thủ đô bắt nguồn, hình thành và ảnh hưởng của người Trung Quốc từ đó.

Người Việt Nam nói chung, người Hà Thành nói riêng lấy cảm hứng từ những ngọn núi Phăng-xi-păng, dãy núi Hoàng Liên Sơn, vịnh Hạ Long, chùa Hương Tích, Chi Nê, Mỹ Đức, Vùng núi cao Tây Nguyên… làm đề tựa cho các tác phẩm non bộ ở các khu di tích, chùa chiền, hoặc ở gia đình làm phong cảnh chơi giả sơn.

Một số non bộ đã có từ lâu đời ở Hà Nội như: Vùng núi Nùng (Bách thảo), khu Vân Hồ, chùa Quán Thánh, Quốc Tử Giám…

Người chơi non bộ ngày nay còn học tập và lấy kinh nghiệm của một số nước trên thế giới như Cam-pu-chia, Thái Lan, ấn Độ, Nhật Bản…

Người Nhật chơi non bộ khác ta và người Trung Quốc ở chỗ không cấu trúc các đồ sành, sứ, gốm vào núi. Nếu có ảnh hưởng họ chỉ đưa vào rất ít mà chủ yếu là bố trí cây cảnh theo cách Nhật Bản, có nghĩa là cây theo dáng, tán, khóm… chứ không làm thế như ở Việt Nam và Trung Quốc.

Người Nhật coi cỏ cây, non nước là vô địch, là thiên đàng. Gerorge Ohsava đã viết trong cuốn “Hoa đạo”: chỉ có những người thiếu tâm hồn mới không nghe được tiếng nói của hoa lá, cỏ cây… Hoa có tiếng nói của hoa, cũng như tất cả những cảnh đẹp thiên nhiên đều có tiếng nói… Biển cả, đại dương, sông núi, ruộng đồng đều bày tỏ hùng hồn làm cho con người thấm thía, không còn gì để nói thêm, mà có nói thì cũng nghèo nàn thô thiển, chẳng đáng vào đâu so với tiếng nói của muôn đời ấy.

Hình ảnh hòn non bộ những năm gần đây:

Vịnh hạ long



Cá chép ( tượng trưng cho cuộc sống no đủ)



 làng quê (đậm chất văn hóa Việt nam)

Ở Hà Nội hiện nay, một số khách sạn như khách sạn Thắng Lợi và một số gia đình nghệ nhân chơi núi, có nhiều quả núi đẹp. Song nhiều đình chùa, cơ quan việc đắp núi, ghép non bộ còn quá đơn giản. Có những quả núi như một đụn rạ, lùm cây… Trông thô thiển không rung động lòng người.

Người chơi núi và người làm núi với cảnh vật non bộ tuy là hai, ba, nhưng lại hòa nhập làm một.

Con người là bộ phận của thiên nhiên song nhiều lúc thiên nhiên lại tách ra làm bầu bạn với con người. Làm cho con người trở thành đam mê, có khi còn si mê trước thiên nhiên, cảnh vật.